Корона үзэгдэл ба агаарын шугамын алдагдал
Агаарын дамжуулах шугам өндөр хүчдэлээр ажиллах үед дамжуулагч-ийн гадаргуу орчмын агаар хэсэгчлэн ионжиж, сул (хэсэгчилсэн) цэнэгийн процесс үүсдэг. Энэ үзэгдлийг корона гэж нэрлэдэг бөгөөд шөнийн харанхуйд дамжуулагчийг тойрсон цайвар ягаан гэрэлтэлт, сэржигнэсэн дуу чимээгээр илэрдэг. Корона нь зөвхөн харагдах гэрэл биш, харин идэвхтэй чадлын цэвэр алдагдал, радио саатал, дуу чимээ дагуулдаг тул 110/220 кВ ба түүнээс дээш хүчдэлийн шугам төлөвлөхөд заавал тооцох хүчин зүйл юм.
Коронагийн физик мөн чанар
Дамжуулагчийн гадаргуу дээрх цахилгаан орны хүчлэг тодорхой босго утгаас хэтрэхэд агаарын тусгаарлах чанар алдагдаж, чөлөөт электронууд хурдасч, молекулуудыг цохин ионжуулна. Ердийн нөхцөлд агаарын цахилгаан бат бөх чанар ойролцоогоор 30 кВ/см (буюу 3 МВ/м) орчим байдаг. Дамжуулагчийн гадаргуугийн орны хүчлэг энэ утгыг давсан цэгүүдэд л корона эхэлдэг.
Босго хүчлэгийг практикт дараах байдлаар ойролцоолдог (Пикийн зарчмаар):
E0 = 30 · m · δ (кВ/см, оргил утга), энд m — гадаргуугийн барзгаршлын коэффициент (гөлгөр шинэ дамжуулагчид ойролцоогоор 1, барзгар буюу эвдэрсэн гадаргууд 0.8 хүртэл буурдаг), δ — агаарын харьцангуй нягт юм.
Агаарын харьцангуй нягтыг δ = 3.92 · p / (273 + t) томъёогоор бодно, энд p — агаарын даралт (см МУБ), t — агаарын температур (°C). Иймээс орчны даралт, температур коронад шууд нөлөөлдөг.
Монголын нөхцөл ба цаг агаарын нөлөө
Монгол орон далайн түвшнээс дунджаар 1300-1600 м өндөрт оршдог тул агаарын даралт бага, энэ нь харьцангуй нягт δ-г бууруулж, коронаг эрчимжүүлэх талтай. Нөгөө талаас хүйтэн уур амьсгал температурыг бууруулж δ-г нэмэгдүүлдэг тул зарим талаар босго хүчдэлийг өсгөнө. Гэвч хамгийн ноцтой хүчин зүйл нь дамжуулагч цантах, хяруу тогтох, нойтон цас наалдах явдал юм.
- Цант ба хяруу: гадаргууд үүсэх мөсөн зүү, барзгар талст нь орон нутгийн орны хүчлэгийг эрс нэмэгдүүлж, коронаг олон дахин ихэсгэдэг.
- Нойтон цас, бороо: усны дусал бүр цэгэн эх үүсвэр болж, «муу цаг агаарын» алдагдлыг цэлмэг өдрийнхөөс хэд дахин нэмэгдүүлдэг.
- Бохирдол: гадаргуу дээрх тоос, давс тусгаарлага-г доройтуулж, дагалдах хэрэгсэл дээр коронаг төвлөрүүлдэг.
Алдагдал ба сөрөг нөлөө
Корона нь идэвхтэй чадлын цэвэр алдагдал бөгөөд дулаан, гэрэл, дуу, химийн процесс хэлбэрээр алдагддаг. Цэлмэг агаарт 220 кВ шугамын коронагийн алдагдал километр тутамд харьцангуй бага боловч муу цаг агаарт огцом нэмэгдэж жилийн эрчим хүчний бодит хэмнэлтэд нөлөөлдөг.
- Чадлын алдагдал: цаг агаар, хүчдэл, дамжуулагчийн байдлаас хамаарч хувьсдаг тул төлөвлөлтөд дундаж утгаар нь тооцоолдог.
- Радио ба ТВ саатал: корона нь өргөн зурвасын өндөр давтамжийн чимээ үүсгэж, ойролцоох холбоо, өргөн нэвтрүүлэгт саад учруулна.
- Сонсогдох дуу чимээ: сэржигнэх, гүнгэнэх чимээ нь ялангуяа нойтон нөхцөлд эрчимжих тул эрүүл ахуйн зөвшөөрөгдөх хэмжээнд нийцэх эсэхийг MNS стандартаар шалгадаг.
- Озон ба азотын исэл: бага хэмжээгээр үүсэж, дагалдах хэрэгслийн зэврэлт, доройтлыг түргэсгэнэ.
Коронаг багасгах инженерийн арга
Коронагийн эсрэг гол зарчим бол дамжуулагчийн гадаргуугийн орны хүчлэгийг босго утгаас доор байлгах явдал. Үүний тулд практикт дараах шийдлүүдийг хэрэглэдэг:
- Огтлол буюу диаметрийг нэмэх: дамжуулагчийн радиус томрох тусам гадаргуугийн орны хүчлэг буурдаг тул хүчдэлд тохирсон хамгийн бага огтлолыг сонгоно.
- Задгай багц дамжуулагч: нэг фазд 2, 3, 4 салангид дамжуулагчийг завсарлагаар холбон байрлуулж, «эквивалент радиус»-ыг томруулна. Энэ нь өндөр хүчдэлийн (220 кВ ба түүнээс дээш) шугамын үндсэн шийдэл юм.
- Корона цагираг: тусгаарлагч, дагалдах хэрэгслийн ирмэг дэх орны төвлөрлийг жигдрүүлж, локал коронаг сааруулна.
- Гөлгөр гадаргуу ба цэвэрлэгээ: шинэ, гэмтэлгүй дамжуулагч, цэвэр тусгаарлага коронаг мэдэгдэхүйц бууруулна.
- Байрлал, зайг зөв сонгох: фаз хоорондын зай, шин, дэд станцын угсралт дахь хэмжээг стандартын дагуу авна.
Дүгнэлт
Корона нь өндөр хүчдэлийн агаарын шугамын салшгүй физик үзэгдэл бөгөөд буруу төлөвлөвөл чадлын алдагдал, радио саатал, дуу чимээ хэлбэрээр эдийн засаг, эксплуатацид сөргөөр нөлөөлдөг. Монголын өндөрлөг, хүйтэн, цант тогтдог нөхцөлд муу цаг агаарын алдагдал онцгой ач холбогдолтой. Тохирсон огтлол, задгай багц дамжуулагч, гөлгөр гадаргуу, зөв угсралт зэрэг арга хэмжээ нь коронаг босго доор барьж, шугамын найдвартай, хэмнэлттэй ажиллагааг хангадаг.